Nowe Podkarpacie

Reklama
Reklama

Zwiernik (gmina Pilzno)

Email

Wieś położona u stóp wzniesienia Budyń, z którego podziwiać można rozległą panoramę doliny Wisłoki i majaczące w oddali masywy Beskidu Niskiego. Lokacja Zwiernika nastąpiła prawdopodobnie w połowie XIV wieku. Szybki rozwój wsi zaowocował, kilkanaście lat później, budową niewielkiego, drewnianego kościoła i erygowaniem parafii. Świątynia spłonęła w 1885 roku, a jej miejsce zajął XVII-wieczny kościół przeniesiony z Padwi koło Mielca. W miejscowości tej zbudowano okazałą, murowaną świątynię i stara przeznaczona była do rozbiórki. I wówczas pojawili się parafianie ze Zwiernika, gotowi rozebrać obiekt i jeszcze za niego zapłacić. Transakcja była korzystna dla obu stron: padwianie pozbyli się niepotrzebnego kościoła i dodatkowo otrzymali pieniądze, zaś mieszkańcom Zwiernika wyszło znacznie taniej przewieźć i ponownie zmontować drewnianą konstrukcję, niż budować od podstaw. Kościół stoi do tej pory i jest cennym obiektem architektury sakralnej Podkarpacia.

Wróćmy jednak do historii wsi. Początkowo należała do Podegrodzkich, a w 1508 roku jako właściciel występuje Mikołaj Ligęza herbu Półkozic. W 1707 roku dziedzicem Zwiernika był Jan ze Złodowa Zwłodzki, zaś pod koniec XVIII wieku,podzielone na cztery części dobra zwiernickie dzierżawili: Stanisław Ligęza, Stanisław Bissowski, Kacper Wierzbięta i Hieronim Zaklika. Pierwszy, drewniany dwór zbudowano we wsi zapewne w XVII wieku. Pod koniec XVIII stulecia właściciele założyli park dworski. Być może stało się to za sprawą Józefa Pinińskiego, starosty pilzneńskiego i ówczesnego dziedzica Zwiernika. Ewaryst Kuropatnicki w „Geografii albo dokładnym opisaniu królestw Galicji i Lodomerii", wydanej w 1786 roku, podaje:"Zwiernik, dziedzictwo hrabi Pinińskiego". W 1838 roku posiadłość należała do Czesława Horodyńskiego, któremu niektórzy badacze przypisują budowę nowego, murowanego dworu. Jednak bardziej prawdopodobne jest, iż wnieśli go Romerowie, posiadający również sąsiednie Łęki. W II połowie XIX wieku przekomponowano założenie parkowe, nadając mu romantyczny charakter. Posadzono aleję grabową, zbudowano sztuczną grotę, ciąg strumyków i kaskad wodnych, uzupełniono roślinność o rzadkie, egzotyczne gatunki drzew i krzewów. Poniżej parku, w dolinie urządzono stawy, tworzące wraz z parkiem i dworem zespół architektoniczno-krajobrazowy. Dwór, zbudowany na planie prostokąta, miał dwutraktowy rozkład wnętrz, przedzielonych korytarzem. Parterowy, częściowo podpiwniczony, skierowany frontem na wschód, posiadał w elewacji frontowej wgłębny portyk. Wejście flankowały dwie kolumny i dwie półkolumny, ściany podzielono pilastrami, ustawionymi na cokołach. Szerokie schody prowadziły na podjazd. Elewację ogrodową zdobił ryzalit, nakryty namiotowym daszkiem, otwierającym się na park trojgiem drzwi. Czterospadowy dach pokryto dachówką. Klasycystyczna budowla należała, w czasach swojej świetności do grupy najpiękniejszych siedzib ziemiańskich w Galicji. Była też ośrodkiem życia towarzyskiego okolicznej szlachty, miejscem spotkań działaczy niepodległościowych. W jej progach gościli artyści, pisarze ze środowiska krakowskiego. Bywał tu Zygmunt Kaczkowski, autor powieści historycznych, zwany „bardem szlachty sanockiej". Urzeczony zwiernickim dworem, nastrojem starego parku, w scenerii tej budowli umieścił część akcji „Murdelia" – najbardziej znanej ze swoich powieści. W romantycznym, zacisznym ustroniu gościł też poeta Adam Asnyk, a przed wybuchem powstania narodowego w 1846 roku, w Zwierniku zbierali się spiskowcy, szykujący się do zbrojnego ataku na Tarnów. Plany pokrzyżowała rabacja galicyjska, na szczęście jednak krwawe rozruchy ominęły Zwiernik.

Na przełomie XIX i XX wieku dwór przebudowano i powiększono. W latach międzywojennych należał do Bzowskich, a ostatnimi jego właścicielami byli Preisnerowie. Po reformie rolnej i parcelacji dwór i park przejęło państwo, w obiekcie ulokowano szkołę. W 1950 roku do północnej ściany dostawiono ceglaną przybudówkę, w której mieściła się poczta, a następnie sklep. Po zbudowaniu, w obrębie parku, nowej szkoły, dwór stał pusty, nieużytkowany i systematycznie niszczał. Ostatecznie, po wielu latach dewastacji, został sprzedany osobie prywatnej. Nowy właściciel nie zdołał sobie poradzić z kosztownym remontem, toteż obiekt zmieniał się stopniowo w malowniczą ruinę. W 2008 roku nadwątlone, przegniłe elementy konstrukcji nie wytrzymały i dwór zawalił się. Pozostała po nim sterta gruzów i resztki wciąż pięknego ,choć mocno przetrzebionego parku. Z dawnego zespołu zachowały się zabudowania gospodarcze: stajnia cugowa, obora, spichlerz, pochodzące z końca XIX wieku. Ale i one nie mają większych szans na długi żywot. Przy drodze, prowadzącej do wciąż jeszcze istniejących stawów, na niewielkim pagórku stoi murowana kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena, przypuszczalnie ufundowana około 1770 roku przez Józefa Pinińskiego, starostę pilzneńskiego.

 

Martwi cię coś, lub denerwuje? Napisz do Nas!

Imię
Email:
Temat
Wiadomość

Ogłoszenia ostatnio dodane

All rights reserved: Nowe Podkarpacie Designed by: KAJUS