Nowe Podkarpacie

Reklama

Skrzyszów /gmina Ostrów/

Email

Osada wymieniona w „Liber beneficjorum" Jana Długosza jako Strziszow. W rejestrze poborowym z 1536 roku występuje Skrzischow. Wieś należała do Stanisława Winiarskiego i jego synowca, a w 1583 roku, do Hieronima Mieleckiego, starosty brzeskiego.We wczesnym średniowieczu, w obrębie dzisiejszej wsi, nad rzeką Wielopolką zbudowano obronny gród, jeden z wielu w łańcuchu warowni, strzegących pogranicza piastowskiej Polski. Zapewne przy grodzie istniała osada służebna, która potem dała początek wsi. W czasie jednego z licznych w XIII wieku najazdów tatarskich na Małopolskę, gród i osada zostały spalone, toteż nową lokowano „na surowym korzeniu". W XV wieku, w pobliżu miejsca gdzie stała warownia, właściciele Skrzyszowa zbudowali drewniany dwór. W połowie XVI wieku Hieronim Mielecki kazał go zburzyć i wzniósł w tym miejscu murowany, renesansowy obiekt. Stoi on do tej pory, choć na przestrzeni swych dziejów ulegał przebudowom i zmieniał przeznaczenie. Za ciasny, niewygodny jak większość budowli o charakterze obronnym, długi czas pełnił rolę lamusa, a właściciele tutejszych dóbr ziemskich zbudowali nowy, obszerniejszy dom mieszkalny. Ten jednak spłonął w II połowie XIX wieku, w okolicznościach bliżej nieznanych. Być może stało się to w czasie rabacji galicyjskiej, choć dostępne źródła tego nie potwierdzają. W 1875 roku Adam Paliszewski, dziedzic Skrzyszowa, wzniósł murowaną siedzibę. Parterowy, założony na planie prostokąta obiekt, opatrzony od frontu szerokim i głębokim kolumnowo – filarowym portykiem z trójkątnym szczytem, nakryty wysokim dachem był typową ziemiańską siedzibą. Skromna architektura o wyważonych proporcjach, urzekająca prostotą i harmonią czyniła tę budowlę zacisznym, sielskim domem. Dwór nie ostał się długo w pejzażu wsi. W 1914 roku spalili go żołnierze rosyjscy. Po zakończeniu wojny Paliszewscy zrezygnowali z odbudowy doszczętnie niemal zniszczonej siedziby i zamieszkali w „lamusie", uprzednio go przebudowując. Resztki dworu rozebrano, wyrównano teren, a jedynym śladem po istnieniu tej budowli jest archiwalne, słabo czytelne zdjęcie, zachowane w zbiorach rodziny Paliszewskich. Przetrwał natomiast dawny, renesansowy dwór, który cieszy dziś oczy nowego właściciela. Niezmienna pozostaje też Wielopolka, ledwie cieknąca latem, groźna w czasie wiosennych roztopów.

Kilkaset metrów od dworu, w kierunku północno – zachodnim, widnieje wysoki wał z resztkami fosy – pozostałość po obronnym gródku. Niezbędne są badania archeologiczne, które mogłyby pomóc w określeniu wieku zniszczonego obiektu. Na kulminacji wału stoi stara, drewniana kapliczka, nieznanego fundatora, zachowana w dość dobrym stanie.

Obecnie dwór należy do osoby prywatnej – właściciela sąsiadującej z nim wytwórni farb. Jest starannie utrzymany, otoczony kwiatowym ogrodem z ogromną ilością róż. Na dziedzińcu rośnie dąb – pomnik przyrody, pamiętający zapewne czasy budowy obiektu.

Martwi cię coś, lub denerwuje? Napisz do Nas!

Pseudonim
Email:
Temat
Wiadomość

Ogłoszenia ostatnio dodane

noimage
SKUPUJEMY MOTOCYKLE
( / Motoryzacja)
noimage
KUPIĘ AUTA za gotówkę
( / Motoryzacja)

All rights reserved: Nowe Podkarpacie Designed by: KAJUS